سازمان بهزیستی به عنوان متولی اصلی سلامت اجتماعی در کشور، نقشی محوری و راهبردی در تدوین و اجرای برنامههای پیشگیری از اعتیاد ایفا میکند. این نهاد با تمرکز بر رویکردهای علمی و محلهمحور، تلاش دارد تا با ارتقای سطح آگاهی عمومی، ابزارهای لازم برای مقابله با این آسیب اجتماعی را در اختیار خانوادهها و جوانان قرار دهد. تدوین برنامههای آموزشی جامع در سطوح مختلف تحصیلی و محیطهای کاری، بخش مهمی از استراتژیهای این سازمان را تشکیل میدهد که هدف آن کاهش تمایل به مصرف مواد مخدر و افزایش قدرت بازدارندگی درونی در افراد است.
برنامههای پیشگیری اجتماعمحور یکی از موفقترین الگوهای اجرایی این سازمان محسوب میشود که با مشارکت مستقیم مردم در محلات پرخطر دنبال میگردد. در این طرحها، تیمهای متخصص با شناسایی عوامل خطر در هر منطقه، راهکارهای بومی و متناسب با فرهنگ همان محیط را برای صیانت از سلامت روانی و اجتماعی ساکنان ارائه میدهند. ایجاد کانونهای همیاران سلامت و حمایت از فعالیتهای گروههای داوطلب مردمی، پایداری اقدامات پیشگیرانه را تضمین کرده و باعث ایجاد یک شبکه حمایتی قوی در برابر گسترش مصرف مواد میگردد.
ارتقای مهارتهای زندگی و شیوههای فرزندپروری صحیح، اولویت دیگر سازمان بهزیستی در مسیر ایمنسازی جامعه است. برگزاری کارگاههای آموزشی برای والدین به منظور بهبود روابط عاطفی با فرزندان و شناخت صحیح رفتارهای پرخطر، ابزاری کارآمد برای جلوگیری از گرایش نوجوانان به رفتارهای مخرب به شمار میرود. آموزش فنون تابآوری و کنترل استرس به دانشآموزان و دانشجویان کمک میکند تا در مواجهه با فشارهای محیطی و ترغیب گروه همسالان، توانایی انتخابهای درست و منطقی را داشته باشند.
خط ملی اعتیاد با شماره ۰۹۶۲۸ به عنوان یک مرجع تخصصی و رایگان، خدماتی حیاتی را در زمینه مشاوره و راهنمایی به عموم مردم ارائه میدهد. این سامانه تلفنی امکان دسترسی سریع خانوادهها به اطلاعات موثق در خصوص روشهای پیشگیری و شناسایی زودهنگام علائم مصرف را فراهم کرده است. کارشناسان مجرب در این مرکز با ارائه مشاورههای دقیق، استرس خانوادهها را مدیریت کرده و مسیر صحیح مراجعه به مراکز تخصصی را برای آنها تبیین میکنند تا از اقدامات خودسرانه و آسیبزا جلوگیری شود.
تمرکز بر گروههای آسیبپذیر از جمله فرزندان افراد دارای وابستگی به مواد، بخش مهمی از وظایف حمایتی این سازمان را در بر میگیرد. با ارائه خدمات مددکاری و مشاورههای روانشناختی به این افراد، زنجیره انتقال آسیب در خانوادهها قطع شده و شانس ابتلای نسلهای بعدی به شدت کاهش مییابد. توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی گروههای در معرض خطر از طریق آموزشهای فنی و حرفهای، زمینهساز ایجاد اشتغال و هویتبخشی مثبت به آنها شده و انگیزههای گرایش به سمت رفتارهای پرخطر را از بین میبرد.
در نهایت، سازمان بهزیستی با تولید محتواهای آموزشی در فضای مجازی و رسانههای جمعی، سعی در اصلاح باورهای غلط درباره مواد مخدر جدید و صنعتی دارد. اطلاعرسانی شفاف درباره عوارض جبرانناپذیر این مواد و افشای تبلیغات فریبنده سوداگران، سطح هوشیاری جامعه را افزایش میدهد. هماهنگی با سایر دستگاههای اجرایی و استفاده از ظرفیتهای علمی دانشگاهها برای بهروزرسانی پروتکلهای پیشگیری، اثربخشی فعالیتهای این سازمان را در بلندمدت تضمین کرده و منجر به ارتقای شاخصهای سلامت اجتماعی کشور میگردد.
